Die derde kwartaal-prestasieverslag vir die 2025/26-finansiële jaar van Mpumalanga se departement van kultuur, sport en rekreasie, toon duidelik hoe die ANC-regering belastingbetalers se geld verkwis terwyl basiese dienslewering ernstig verwaarloos word.
Die departement se bestedingsprioriteite is heeltemal uit pas met die werklikheid op grondvlak. Kritieke infrastruktuurprojekte word vertraag of gestaak weens swak bestuur en ’n gebrek aan toesig.
Van die sowat R62 miljoen wat vir kulturele sake begroot is, word miljoene aan oppervlakkige vieringe bestee, terwyl volhoubare projekte verwaarloos word. Voorbeelde:
• Sowat R5 miljoen vir dr. Esther Mahlangu se 90ste verjaarsdagviering: Dr. Mahlangu is ’n wêreldbekende Ndebele-kunstenaar, maar sulke bedrae vir ’n enkele viering is onregverdigbaar teenoor behoeftige gemeenskappe.
• Sowat R12 miljoen vir algemene taal- en erfenisvieringe: Hierdie uitgawe is buitensporig vir seremonies met min langtermynwaarde. Die geld bevoordeel hoofsaaklik eksterne kontrakteurs en organiseerders, eerder as die plaaslike kunstenaars wat slegs ’n klein breukdeel van die begroting sien.
• Slegs sowat R14 miljoen bereik plaaslike kunstenaars en gemeenskapsprojekte: Dit beklemtoon die gaping tussen duur sentrale vieringe en die werklike ontwikkeling van kultuur op grondvlak.
Intussen ontvang professionele sokkerklubs soos TS Galaxy (R15 miljoen) en Casric Stars (R10 miljoen) groot inspuitings, terwyl plaaslike skole en amateurklubs sukkel sonder basiese toerusting.
Verder bly sowat R18 miljoen wat vir biblioteekprojekte begroot is, onbenut weens gebrekkige tenderprosesse, onbekwame kontrakteurs en administratiewe rompslomp.
Administrasie en korporatiewe dienste het R31 miljoen opgeslurp, insluitend buitensporige reiskoste, publisiteitskontrakte en kantooruitgawes. Administrasie funksioneer as ’n selfbedieningsmeganisme ten koste van werklike dienslewering.
Die ANC se onbevoegdheid is veral sigbaar by twee projekte:
• Pelgrimsrus: ’n Historiese toerisme-juweel wat geen fondse vir herstel in die 2025/26-begroting ontvang het nie
• Mpumalanga High Altitude Training Centre (MHATC) in Belfast – ’n projek wat reeds meer as R300 miljoen gekos het, maar steeds onvoltooid is en as ’n klassieke wit olifant funksioneer
Belastingbetalers verdien nie leë beloftes en duur seremonies nie.
Die VF Plus sal in die provinsiale wetgewer druk uitoefen vir bindende tydlyne op alle infrastruktuurprojekte. In die portefeuljekomitee sal die party aandring op ’n billike herverdeling van sportfondse na skole en plaaslike klubs.
Die VF Plus sal ook stappe doen om ’n onafhanklike oudit van administratiewe uitgawes af te dwing, sodat wanbesteding onmiddellik stopgesit word en elke sent belastinggeld tot voordeel van die gemeenskap aangewend word.
Dit is onaanvaarbaar dat beskikbare fondse nie gebruik word om inwoners se lewenskwaliteit werklik te verbeter nie.
Die VF Plus sal nie stilbly oor hierdie wanbestuur nie en sal aanhou veg vir regverdige, tasbare dienslewering wat werklike waarde toevoeg.
