In ʼn toespraak wat my en etlike ander se wenkbroue tot in die stratosfeer laat lig het, het president Cyril Ramaphosa onlangs by die Harare-landbouskou in Zimbabwe die lof besing van dié land se “ambisieuse” grondhervormingsprogram.
Ja, daardie einste program wat Zimbabwe se ekonomie in ʼn post-apokaliptiese braakland omskep het, kompleet met hiperinflasie waar selfs ʼn kruiwa vol banknote nie eers ʼn brood kon koop nie.
Volgens Ramaphosa het die Zanu-PF-regering heldhaftig die “koloniale ongelykhede” uitgewis deur kommersiële plase uit wit eienaars se hande te neem en dit aan die massas te oorhandig.
Oorhandig, natuurlik, sonder handleiding, saad of trekker.
Maar wat, dis seker die gedagte wat tel.
Ramaphosa se nostalgie vir Mugabe se glorie-dae klink soos iemand wat verlang na die goeie ou dae toe daar nog geploeg is met osse.
In Zimbabwe se “goue era” van hervorming het produktiewe plase oornag in botaniese tuine van onkruid verander. Tabak en graan het plek gemaak vir doringbos. Voedseltekorte het so algemeen geword dat selfs die term “vol winkelrakke” as kolonialisties beskou is.
Maar moenie vrees nie, sê Ramaphosa. Suid-Afrika sal dit anders doen. Ons het mos die Grondwet – daardie magiese dokument wat alles regmaak, soos ’n politieke Panado. En ’n “deursigtige proses,” wat so deursigtig is dat niemand regtig weet wat aangaan nie.
Stel jou voor: ’n amptenaar met ’n knipbord, ’n ANC-broekie en ’n PowerPoint-aanbieding klop aan jou deur. “Goeie nuus! Jou plaas is nou deel van die Groot Gelykmaking. Jy kry geen vergoeding nie, maar jy kry ’n sertifikaat van deelname en ’n gratis sak kompos.”
Beeld ’n land uit waar elke agterplaas ’n plaas is. Koeie wei op die grasperk, hoenders slaap in die braaikamer, en jou swembad is nou ’n mielieland. Die bure ruil eiers vir WiFi, en die plaaslike Spar verkoop trekkeronderdele langs die tamatiesous.
Intussen pak beleggers hul tasse vinniger as ’n tiener wat uit ’n ongemaklike familievakansie wil ontsnap. Want eiendomsregte in Zimzuid-Afrika is soos die plot van ’n sepie – onvoorspelbaar, dramaties en dikwels herskryf.
Die ANC se radikale vleuel hou feesvieringe met toesprake oor “oorwinning oor kolonialisme,” terwyl die res van ons in die ry staan vir die laaste sak mieliemeel – met ’n QR-kode en ’n gebed.
So, terwyl Ramaphosa droom van ’n Zimbabwestyl-sukses, droom ons van ’n land waar grondhervorming nie beteken dat jy jou tuin moet omskep in ’n plaas om te oorleef nie.
Maar miskien moet ons maar begin oefen om mielies in ons agterplase te plant – net vir ingeval…
🎯 Alhoewel die bostaande artikel tong in die kies geskryf is, mag ons nie die realiteit hiervan miskyk nie.
Dit is skokkend dat ’n land se president die siening huldig dat ’n land wat steeds steier onder voedseltekorte en ekonomiese verval, se grondhervormingsprogram as voorbeeld vir sy eie land kan dien.
Zimbabwe se grondhervorming, wat in die vroeë 2000’s met geweld en chaos uitgevoer is, het nie net voedselproduksie in duie laat stort nie, maar ook ’n eens florerende ekonomie tot ’n skaduwee van sy voormalige self gereduseer.
Die ironie is amper tasbaar: ’n beleid wat bedoel was om historiese ongeregtighede reg te stel, het miljoene in armoede gedompel, met hiperinflasie wat die Zimbabwiese dollar waardeloos gemaak het en voedselhulp wat vir baie ʼn lewenslyn geword het.
Om dit as ’n bloudruk te beskou, is nie net kortsigtig nie, maar roekeloos. Dit is ’n resep vir die herhaling van dieselfde ekonomiese en sosiale rampe.
Anders as die Zimbabwiërs wat onbeheers oor die Suid-Afrikaanse grens stroom op soek na ’n beter lewe en om vir die agtergeblewe familie in Zimbabwe te sorg, het die meeste van ons nêrens heen om te vlug nie.
Die Suid-Afrikaanse werklikheid is dat ons, as burgers, vasgevang is in ’n land waar politieke retoriek dikwels die pragmatisme van volhoubare ontwikkeling oorskadu.
Die lesse uit Zimbabwe, waar plaasbesettings sonder struktuur of ondersteuning tot verwoesting gelei het, moet as waarskuwing dien, nie as inspirasie nie. Terwyl emigrante uit Zimbabwe hul hoop op Suid-Afrika vestig, staan ons voor die ontnugterende vraag: waarheen gaan ons as ons eie beleidmakers dieselfde foutiewe pad inslaan?
Die satire mag ons laat lag, maar die onderliggende waarheid laat ’n bitter nasmaak—ons kan nie bekostig om geskiedenis se foute te herhaal en dan nêrens hê om te gaan nie.
