Die Thaba Chweu-plaaslike munisipaliteit se voorgestelde finansiële herstelplan wek ernstige kommer aangesien dit berus op aannames waaroor daar nog nie voldoende bewyse aan die raad voorgelê is nie.
Luidens die jongste verslae staar die munisipaliteit ‘n onbefondsde begrotingstekort van sowat R1,04 miljard in die gesig.
Die voorgestelde oplossing berus grootliks op die herstrukturering van sowat R2,23 miljard se Eskom-skuld en die bevriesing van rente gedurende die termyn van ‘n beoogde ooreenkoms met Eskom.
Raadslede het egter nog nie die nodige dokumentasie ontvang wat bevestig dat hierdie voorwaardes formeel deur beide partye aanvaar en onderteken is nie. Sonder hierdie bewyse is dit moeilik om met sekerheid te sê dat die finansiële verligting waarop die herstelplan staatmaak, wel sal realiseer.
Die kernvraag is eenvoudig: Is die munisipaliteit se herstelplan gegrond op bevestigde feite, of op verwagtinge wat nog nie amptelik vasgelê is nie?
Die herklassifisering van skuld los ook nie die onderliggende probleem op nie. Selfs al word die sowat R2,23 miljard se skuld na ‘n langtermynverpligting verskuif, bly die skuld betaalbaar. Die munisipaliteit moet steeds verduidelik hoe hy toekomstige elektrisiteitsaankope gaan finansier terwyl bestaande skuld afgelos word.
Daar bestaan ook onsekerheid oor die werklike omvang van die Eskom-skuld. Luidens die kwartaalverslag het die munisipaliteit op 30 September 2026 sowat R2,344 miljard vir grootmaatelektrisiteit geskuld. Hierdie bedrag stem nie ooreen met die R2,23 miljard wat in die herstruktureringsvoorstel gebruik word nie en vereis verdere verduideliking.
Die finansiële druk op die munisipaliteit word verder beklemtoon deur die feit dat uitgawes van sowat R337,4 miljoen reeds aangegaan is teenoor ‘n kwartaallikse begroting van R252,7 miljoen.
Daarbenewens het rente-uitgawes reeds sowat R32,1 miljoen bereik, terwyl die totale jaarlikse begroting vir rente slegs R1 miljoen beloop.
Nog ‘n rede tot kommer is teenstrydige syfers in die finansieringsplan. Die plan verwys na bykomende inkomste van R70 miljoen, maar die onderliggende berekeninge bestaan uit R250 miljoen se eenmalige inkomste en R261 miljoen se volgehoue inkomste. Hierdie bedrae beloop saam R511 miljoen, wat aandui dat die plan reggestel en verduidelik moet word.
Inwoners het die reg om te weet dat voorstelle wat miljarde rande se skuld en die toekoms van dienslewering raak, op akkurate syfers en afdwingbare ooreenkomste gegrond is. Deursigtigheid en aanspreeklikheid is noodsaaklik om vertroue in die munisipaliteit se finansiële herstelproses te herstel.
Daarom moet die munisipaliteit die nodige ooreenkomste, finansiële berekeninge, skuldskedules, goedkeurings en realistiese kontantvloeiprojeksies beskikbaar stel sodat die raad en die publiek die uitvoerbaarheid van die voorgestelde herstelplan behoorlik kan beoordeel.
Die doel moet wees om ‘n geloofwaardige en volhoubare finansiële herstelplan daar te stel wat die munisipaliteit se finansiële stabiliteit herstel en inwoners die versekering gee dat dienslewering verbeter sal word.
