Die VF Plus waarsku dat die Govan Mbeki-plaaslike munisipaliteit se ongekwalifiseerde ouditmening vir 2024/25 geen aanduiding van stabiliteit of gesonde bestuur is nie.
Dit verdoesel bloot die probleme van ’n munisipaliteit wat in ernstige finansiële nood verkeer, met swak beheer, beduidende nie-nakoming en ’n totale gebrek aan doeltreffende dienslewering.
’n Ongekwalifiseerde mening beteken slegs dat die finansiële state tegnies aanvaarbaar is – dit kan nie die omvang van die krisis wegsteek nie.
Tydens die jongste raadsitting het die VF Plus beklemtoon dat die ouditeur-generaal (OG) se verslag, saam met die halfjaarverslag van die oudit- en prestasiekomitee, ’n ontstellende werklikheid blootlê.
Die feite is duidelik: inkomste-invordering staan op ’n skokkende 32%, ongemagtigde en onreëlmatige uitgawes beloop meer as R1,2 miljard in een jaar, skuld aan Eskom en die waterraad beloop saam meer as R6,6 miljard, en die tekort is reeds R733 miljoen.
Krediteurbetalings word uitgestel en die OG sê openlik dat die munisipaliteit nie finansieel volhoubaar is nie.
Dienslewering toon dieselfde verval. Alhoewel die volle infrastruktuurbegroting bestee is, is slegs ’n derde van die teikens bereik. Groot bedrae word vermors op rente en boetes sonder enige waarde vir inwoners.
Daarby is ’n ernstige omgewingsonreëlmatigheid by die Embalenhle-afvalwaterbehandelingswerke uitgelig, waar besoedeling reeds skade veroorsaak het, sonder dat regstellende stappe geneem is.
Die halfjaarverslag bevestig swak prestasie, met teikens wat nie bereik word nie en aanwysers wat nie aan basiese beginsels voldoen nie.
Die VF Plus verwerp enige voorstelling dat die munisipaliteit gesond of nakomend is. Dit is ’n instelling in krisis, met ernstige finansiële risiko’s, swak beheer en geen gevolgbestuur vir wangedrag nie.
Die raad en munisipale bestuur moet dringend beweeg van blote verslagdoening na werklike optrede, sigbare gevolgbestuur vir finansiële misdrywe, verbeterde inkomste-invordering, volle implementering van oudit-aksieplanne en tasbare verbeterings in dienslewering.
Inwoners van Govan Mbeki verdien nie mooi woorde in verslae nie, maar werklike verandering op die grond.
Die VF Plus sal aanhou druk uitoefen vir volle aanspreeklikheid en ’n munisipaliteit wat werklik in die belang van sy gemeenskap optree.
